EN İYİ ŞENER ŞEN  FİLMLERİ :

1. ZENGİN MUTFAĞI – BAŞAR SABUNCU - 1988
 
Bana göre Türk Sinemasının en başarılı birkaç filminden biri, belki de birincisi.
 
Zamanında gişe anlamında Türk Sinemasının çöküş yıllarında olduğu için ses getirmemişti. Günümüzde muhtemelen yumuşatılarak, ilk kaynağı olan tiyatroya geri dönmüş.
 
Yukarıdakiler- Aşağıdakiler konseptinin harika bir trajikomik aktarımı.
 
 
2. EŞKIYA – YAVUZ TURGUL - 1996
 
Yavuz Turgul-Şener Şen işbirliğinin en başarılı örneği. İnsanları tekrar yerli filmlerle barıştıran çığır açıcı bir film.
 
Kadrodaki iki şarkıcı hariç tam bir oyunculuk gösterisi.
 
Eşkıya Baran’ın yarı fantastik öğelerle bezeli yürek burkan öyküsü aynı zamanda temposu, diyaloglarıyla Türk sinemasının başyapıtlarından bir filme konu oluyor.
 
 
3. KİBAR FEYZO – ATIF YILMAZ – 1978
 
Osman Şahin’in bir hikayesinden Yeşilçam’ın efsane aktör-senaristlerinden İhsan Yüce’nin senaryosunu yazdığı film, nahına mılına vuran harika bir toplumsal taşlama. Ağa Şener Şen’in sömürdüğü köylüsü Kemal Sunal ile ilişkisi evlere seza bir seyirlik.
 
Bir Arzu film komedi klasiği. Bu ekolün belki de en politik göndermelerle dolu olan filmi.
 
 
4. ZÜĞÜRT AĞA – NESLİ ÇÖLGEÇEN - 1985
 
Feodalizmin "ben ağayım" diye gezen liderlerinin, lüks makam arabaları yerine metropolün "haydi domates" diye bağıran acımasız pazarlarında nasıl birer zavallıya dönüşebileceğinin en trajikomik kanıtıdır.
 
Kendi köyünde borç batağında yüzerken bile babasının şımarık otoritesini sorgulamayan bu haşmetli ağa, büyük şehre adım atar atmaz holding patronu edasıyla girdiği esnaflık sektöründe, çiğ köfte tezgahına kadar gerileyerek kapitalizmin en acımasız mizahına kurban gitmiştir.
 
 
5. NEŞELİ GÜNLER - ORHAN AKSOY - 1978
 
Adile Naşit-Münir Özkul’un en verimli işbirliği.
 
Turşu suyunun nasıl daha iyi yapılacağından ortaya çıkmış trajikomik durumların yürek burkan nefis komedisi.
 
Şener Şen’in (Ziyaaa!) de başrole oynadığı, resmen rol çaldığı komedi klasiklerimizden.
 
 
6. SÜT KARDEŞLER - ERTEM EĞİLMEZ - 1976
 
H.Rahmi Gürpınar’ın Gulyabani eserinin serbest bir uyarlaması film, Kemal Sunal ve Şener Şen’e eşlik eden dev kadrosu ile tipik bir Arzu film komedi klasiği.
 
 
7. HABABAM SINIFI SINIFTA KALDI - ERTEM EĞİLMEZ - 1976
 
Rıfat Ilgaz’ın eserinden serbest uyarlanan serinin ikinci filmi. Eğilmez, ilk dört filmde olduğu gibi kaptan köşkünde. Senaryo Sadık Şendil’in.
 
1976-1981 arası toplam 9 filmde beraber oynayan Kemal Sunal – Şener Şen ikilisinin beraber çevirdikleri ilk film olmasıyla da önemli. Tam 30 hafta vizyonda kalmış.
 
 

 

ÇEYREK ASIRLIK HAZİNELER  – 2001 YILININ EN İYİ FİLMLERİ

 

 

 

1. LORD OF THE RINGS : THE FELLOWSHIP OF THE RING          (Y.ZELANDA / ABD)

 

J.R.R. Tolkien’in tüm zamanların en iyi fantastik kitap üçlemesinden Peter Jackson, kendi ülkesi Y.Zelanda’nın kartpostalımsı manzaraları eşliğinde harika bir üçleme yaptı. Belki de sinema tarihinin en iyi üçlemesini.

 

Bu film, hikayeyi başlatan ve bana göre az farkla da olsa üçlemenin en iyi filmi. Müthiş bir oyuncu kadrosuyla unutulmaz bir evren yaratmanın çok sağlam bir temeli oluşuyor filmde.

 

Defalarca sıkılmadan izlenilir.

 

 

2. MULHOLLAND DRIVE     (ABD)

 

Auteur yönetmen David Lynch’in başyapıtlarından. Seyirciyi bir rüyaya davet edip sonra kapıyı arkanızdan kilitliyor yönetmen.

 

Hollywood'un parlak yüzeyinin altında kaynayan hırsları, şehveti, korkuları ve kimlik krizlerini öyle bir anlatıyor ki filmin sonunda karakterlerden çok kendi zihninizden şüphe etmeye başlıyorsunuz. Filmin gücü tam da burada yatıyor : Anlaşılmak yerine hissedilmek isteyen bir sinema deneyimi sunuyor.

 

 

3. SPIRITED AWAY   (JAPONYA)

 

Spirited Away, çocukluk masumiyetiyle yetişkin dünyanın karmaşasını aynı kazanda kaynatan bir animasyon harikası.

 

Animasyon sinemasının en büyük ismi Hayao Miyazaki, ruhlar hamamından açgözlülüğe kadar uzanan sembollerle dolu bir evren kurarken, küçük Chihiro'nun büyüme hikâyesini de son derece doğal anlatıyor.

 

Film, görsel yaratıcılığıyla insanı büyülüyor. No Face'in sessizce oturduğu anlar bile birçok Hollywood karakterinden daha fazla kişilik taşıyor.

 

Sonuç olarak, hem çocuklara hem yetişkinlere hitap eden nadir filmlerden biri.

 

 

4. DAS EXPERIMENT   (ALMANYA)

 

Das Experiment (Deney), otoritenin insan psikolojisini nasıl dönüştürebileceğine dair son derece rahatsız edici bir laboratuvar çalışması gibi ilerliyor.

 

Hapishane simülasyonu olarak başlayan deney, kısa sürede medeniyet cilasının ne kadar ince olduğunu gösteren bir kabusa dönüşüyor. Film, temposunu giderek yükselterek seyirciyi karakterlerle birlikte sıkıştırıyor ve "Bu kadar da olmaz" dedirten anlarda gerçek olaylardan esinlendiğini hatırlatarak ekstra bir huzursuzluk yaratıyor.

 

 

5. FİLLER VE ÇİMEN   (TÜRKİYE)

 

Derviş Zaim imzalı Filler ve Çimen, Türkiye'nin siyaset, mafya ve devlet ilişkilerini anlatırken didaktik olmamayı başaran ender filmlerden biri.

 

Birbirinden farklı karakterlerin yolları ustaca kesişirken film, güç sahipleriyle sıradan insanların aynı oyunda ne kadar farklı kurallarla oynadığını gösteriyor. Hikâye ilerledikçe “filler” tepişirken gerçekten de “çimenler” eziliyor.

 

Zaim'in başarısı, bu karanlık tabloyu kuru bir politik tez olmaktan çıkarıp insani hikâyelerle beslemesinde yatıyor.

EN İYİ ADİLE NAŞİT   FİLMLERİ :

Kısa ömrünün (1930-87) tam 40 yılını sinemaya ve tiyatroya adamış, yeri doldurulamayan büyük sanatçı. Seksenler çocuklarının “Uykudan Önce” ki en tatlı telesafiri.

6. BİZİM AİLE - ERGİN ORBEY - 1975

 

Ertem Eğilmez’in “Arzu Film”’i yapımı. Ergin Orbey’in (H. Sınıfı’nın müfettişi) yönetmeni; Sadık Şendil’in senaristi olduğu efsanevi film. 

Adile Naşit – Münir Özkul ikilisinin yine kalabalık bir kadroya önderlik yaparak, döktürdükleri drama ağırlıklı komedi soslu vazgeçilmez bir klasik.

5. HABABAM SINIFI SINIFTA KALDI - ERTEM EĞİLMEZ - 1976

 Rıfat Ilgaz’ın eserinden uyarlanan ama romandan giderek uzaklaşan serinin ikinci filmi aynı zamanda da en iyi ikinci filmi. Eğilmez, ilk dört filmde olduğu gibi kaptan köşkünde. Senaryo Sadık Şendil’in.

Adile Naşit ve Münir Özkul‘un  formlarının zirvesinde olmasının yanı sıra, 1976-1981 arası toplam 9 filmde beraber oynayan Kemal Sunal – Şener Şen ikilisinin beraber çevirdikleri ilk film olmasıyla da önemli. Tam 30 hafta vizyonda kalmış.

 

4. SÜT KARDEŞLER - ERTEM EĞİLMEZ - 1976

Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın eserinin çayır çimen serbest bir uyarlaması film, dev kadrosu ile tipik bir Arzu film komedi klasiğidir.

Kemal Sunal, Şener Şen ve Adile Naşit’e kalabalık bir kadronun eşlik ettiği bu Türk komedi klasiği filmin ezbere bilinen sahnelerini hatırladığımızda bile gülümseriz.

  

3. NEŞELİ GÜNLER - ORHAN AKSOY - 1978

 Adile Naşit’in en iyi partneri Münir Özkul ile verdiği en iyi performans.

Turşu suyunun limon ile mi sirke ile mi daha iyi yapılacağından ortaya çıkmış trajikomik durumların yürek burkan nefis komedisi

 Şener Şen’in de rol çaldığı komedi klasiklerimizden.

 

2. KİBAR FEYZO – ATIF YILMAZ – 1978

Osman Şahin’in bir hikayesinden Yeşilçam’ın efsane aktör-senaristlerinden İhsan Yüce’nin senaryosunu yazdığı film, nahına mılına vuran harika bir toplumsal taşlama.

Bir Arzu film komedi klasiği daha. Bu ekolün belki de en politik göndermelerle dolu olan filmi.

 

1. HABABAM SINIFI - ERTEM EĞİLMEZ - 1975

Rıfat Ilgaz üstadın ölümsüz eserinden unutulmaz Ertem Eğilmez başyapıtı. Senaryo Umur Bugay’a ait. Münir Özkul‘un eşsiz orkestra şefliği yönetiminde nefis oyunculuklar. Bu kusursuz çarkın diğer önemli dişlisi Adile Naşit.

Gülmekten yerlere yatırır ama bazı küçük anlarda da gözünüzden birkaç damla yaş getirir.

Sonradan hepsi efsaneleşecek kadrosuyla bu “ anlatılmaz / yaşanır “ komedi klasiğini 5 kereden az izlemiş olan bizden değildir.

Bu ilk film, ikinci film vizyona çıkana kadar (28 hafta) vizyonda kalmış.

 

 

EN İYİ ANNELİK FİLMLERi

 

EN İYİ ANNELİK FİLMLERi

 

 

1. ANA   (SSCB/1926)

 

Oğlunun 1905 Marksist devrimine katılmasını istemeyen annenin hikâyesi. Buna engel olamayan ana, zamanla bilinçlenecek ve sınıfının kavgasında öncü bir devrimci olacaktır.

 

Auteur yönetmen Pudovkin, Maksim Gorki’nin ölümsüz eserinden bir sessiz sinema klasiği yaratmıştır.

 

 

2. MADEO   (G.KORE/2009)

Film, “anne, evladı için vardır” sözünü ekstrem noktalara taşıyor.

Bong Joon Ho’nun karanlık ama ince mizahı, kaliteli bir suç hikayesi olan filmde bir annenin oğlunu kurtarmak için mantık ve etik kurallarını nasıl esnetebileceğini gösteriyor. İzlerken bir yandan “anne işte, yapar” diyorsun, diğer yandan “o kadar da değil” diye içinden geçiriyorsun.

 

3. SOPHIE’NİN SEÇİMİ   (ABD/1982)

Bu film, “zor karar” kavramını alıp en uç noktaya götürüyor ve izleyiciye ağır bir duygusal yük bırakıyor. Alan J. Pakula yönetiminde Meryl Streep’in performansı çok güçlü.

Nazizm üzerinden tüm baskıcı rejimlerin insan hayatına vurduğu darbelerin korkunç bir kesiti.

 

4. ALIENS   (ABD/1986)

James Cameron’ın filminde anne teması, çatışmanın ortasında bile şaşırtıcı derecede “aile dramı” hissi yaratır.

Ripley, Newt’e karşı korumacı bir bağ geliştirirken tam anlamıyla “koruyucu anne modu”na geçer; karşısında ise gerçek anlamda çocuklarını koruyan Xenomorph Kraliçesi vardır.

Yani aslında olay, iki annenin “benimki daha değerli” tartışmasının aşırı agresif bir versiyonu. Biri alev makinesiyle, diğeri asitle konuşuyor.

 

5. AÇLIK   (TÜRKİYE/1974)

Bilge Olgaç’ın yazıp yönettiği film, zorba ağalarının insafı altında açlıkla cebelleşen köylülerin dramını anlatıyor.

Türkan Şoray’ı sinemadaki en önemli rollerinden birinde gördüğümüz film, çarpıcı finali ile uzun süre sizinle kalıyor. Anne fedakarlığının Türk sinemasında en etkileyici anlatımı.

 

6. HAMNET   (İNGİLTERE/2025)

Chloe Zhao’nun filminde anne teması, yoğun bir duygusal derinlikle işlenir. Annelik Agnes Shakespeare için artık kayıp, yas ve çaresizlikle iç içe geçmiş bir deneyimdir.

Hikâye, özgür ruhlu bir annenin çocuğunu kaybetmesinin ardından yaşadığı sarsıcı boşluğu ve dünyayla kurduğu ilişkinin nasıl değiştiğini merkezine alır. Shakespeare’ın “Hamlet” oyunu ile bağlantısı çok güzel verilmiş.

 

7. SERIAL MOM   (ABD/1994)

Banliyö hayatının pastel renkli kabus versiyonu gibi: kek yapan, dedikodu yapan ama aynı zamanda “yanlış kaset iade ettin” diye cinayet işleyebilen bir anne.

Aykırı yönetmen John Waters’ın filmi, özellikle korona ile viral olan “Karen” stereotipinin adeta öncül ve turbo versiyonu.

 

 

SON 13 YILIN EN İYİ FİLMLERİ

 

Nisan 2013’te başladığım “DAĞITIM KANALI” dergisi sinema yazarlığında 13. Yılım şerefine son 13 yılın en iyi filmlerini listeledim.

 

 

2013

 

1.     MANDALİNALAR        (ZAZA URUSHADZE – ESTONYA/GÜRCİSTAN)

2.     SNOWPIERCER           (Bong Joon Ho – G.Kore)

3.     GRAVITY                     (Alfonso Cuaron – İngiltere)

4.     OVERSIZED COAT       (N.AbuSaleh – Ürdün)

 

 

 

2014

 

1.     WILD TALES                (DAMIAN SZIFRON – ARJANTİN)

2.     PREDESTINATION       (Spierig Bros – Avustralya/ABD)

3.     WHAT WE DO IN THE SHADOWS      (Taika Waititi – Y.Zelanda)

4.     GRAND BUDAPEST HOTEL     (Wes Anderson – ABD)

 

 

 

2015

 

1.     MAD MAX : FURY ROAD        (GEORGE MILLER – AVUSTRALYA)

2.     WHERE TO INVADE NEXT      (Michael Moore – ABD)

3.     EX-MACHINA                         (Alex Garland – ABD)

4.     SARMAŞIK                              (Tolga Karaçelik – Türkiye)

 

 

 

2016

 

1.     I, DANIEL BLAKE         (KEN LOACH - İNGİLTERE)

2.     KEDİ                            (Ceyda Torun – Türkiye)

3.     ARRIVAL                     (Denis Villeneuve – Kanada/ABD)

4.     TRAIN TO BUSAN       (Sang He Yeon – G.Kore)

 

 

 

2017

 

1.     LOGAN                                   (JAMES MANGOLD – ABD)

2.     BLADE RUNNER 2049             (Denis Villeneuve – Kanada/ABD)

3.     LOVING VINCENT                   (Dorota Kobiela – Polonya/ABD)

4.     GET OUT                                (J.Peele – ABD)

 

 

 

2018

 

1.     ÖLÜMLÜ DÜNYA                   (ALİ ATAY – TÜRKİYE)

2.     SPIDER-MAN INTO THE SPIDER VERSE          (Peter Ramsay – ABD)

3.     BOHEMIAN RHAPSODY         (Bryan Singer&Dexter Fletcher – İngiltere/ABD)

4.     KEFERNAUM                          (Nadine Labaki – Lübnan)

 

 

 

2019

 

1.     PARASITE                               (BONG JOON HO – G.KORE)

2.     JOJO RABBIT                          (Taika Waititi – Y.Zelanda/ABD)

3.     DOCTOR SLEEP                       (Mike Flanagan – ABD)

4.     SORRY, WE MISSED YOU       (Ken Loach – İngiltere)

 

 

 

2020

 

1.     MY OCTOPUS TEACHER         (PIPPA ERLICH – G.AFRİKA)

2.     THE FATHER                           (Florian Zeller – Fransa/İngiltere)

3.     EMPTY MAN                          (David Prior – ABD)

4.     PROMISING YOUNG WOMAN           (Emerald Fennell – İngiltere/ABD)

 

 

 

2021

 

1.     SPIDER-MAN : NO WAY HOME         (JON WATTS – ABD)

2.     DUNE : PART ONE                              (Denis Villeneuve – Kanada/ABD)

3.     DON’T LOOK UP                                 (Adam McKay – ABD)

4.     A HERO                                              (Asghar Fahradi – İran)

 

 

 

2022

 

1.     BATI CEPHESİNDE YENİ BİR ŞEY YOK             (EDWARD BERGER – ALMANYA)

2.     BANSHEES OF ISHERIN                                  (Martin McDonagh – İrlanda)

3.     SICK OF MYSELF                                             (Kristoffer Borgli – Norveç)

4.     ARGENTINA, 1985                                         (Santiago Mitre – Arjantin)

           

 

 

2023

 

1.     ATATÜRK I                                                      (M.ALİ ÖZTEKİN –TÜRKİYE)

2.     TALK TO ME                                                  (Philippou Bros – ABD)

3.     GUARDIANS OF THE GALAXY VOL. 3             (James Gunn – ABD)

4.     ANATOMY OF A FALL                                     (Justine Triet – Fransa)

 

 

2024

 

1.     ZAFERİN RENGİ                                              (ABDULLAH OĞUZ – TÜRKİYE)

2.     ATATÜRK II                                                    (M.Ali Öztekin –TÜRKİYE)

3.     DUNE PART TWO                                           (Denis Villeneuve – Kanada/ABD)

4.     KUTSAL İNCİRİN TOHUMU                            (Mohammad Rasoulof – İran)

 

 

 

2025

 

1.     IT WAS JUST AN ACCIDENT                           (JAFAR PANAHI – İRAN)

2.     FLOW                                                             (Gints Zilbalodis – Litvanya)

3.     SENTIMENTAL VALUE                                    (Joachim Trier – Norveç)

4.     ONE BATTLE AFTER ANOTHER                      (Paul T. Anderson – ABD)      

YARIM ASIRLIK HAZİNELER – 1976’nın EN İYİ FİLMLERİ

 

YARIM ASIRLIK HAZİNELER  – 1976’nın EN İYİ FİLMLERİ

 

 

 

1. TAXI DRIVER  (MARTIN SCORSESE / ABD)

 

Travis Bickle (Robert DeNiro), yalnızlığın insana neler yaptırabileceğinin sinematik kanıtıdır. Film, bu sorunun cevabını aynada kendiyle kavga eden bir adamla verir.

Scorsese, şehrin pisliğini temizlemek için süpürge değil, travmalı bir Vietnam gazisi kullanır; sonuçta ortaya çıkan şey hem rahatsız edici, hem de tuhaf biçimde ikna edicidir. Sinemanın en karanlık içsel dönüşüm hikâyelerindendir.

 

 

2. ROCKY  (JOHN G. AVILDSEN / ABD)

Rocky Balboa, kelimelerden çok yumruklarını konuşturanların sinemadaki onurlu temsilcisidir.

Film, “imkânsız, ulaşılabilir midir?” sorusuna minimalist diyaloglar ve bol terli antremanlarla cevap verir. Önemli olan şampiyonluk değil, nasıl ayakta kaldığınızdır.

Stallone’nin yazıp, oynadığı Rocky, motivasyon konuşmalarını kum çuvalına doldurup, pata küte girişen bir klasiktir.

Daha sonra 9 filmlik bir film serisine dönüşmüştür.

 

 

3. THE OMEN     (RICHARD DONNER / ABD)

 

The Omen, “çocuğumuz biraz huysuz ama” diye başlayan ebeveynliğin nasıl felakete çıkacağını anlatır.

Film, masumiyetle şeytaniliği aynı bebek arabasına koyup seyirciyi huzursuz bir gezintiye çıkarır. Her köşe başında kötü bir alamet, her bakışta kozmik bir tehdit vardır.

The Omen, çocuk haylazlığının gotik dehşet boyutunda beşikte sallanması gibidir. Daha sonra birçok devam ve öncül filmi çevrildi ama en iyisi bu.

 

 

4. HABABAM SINIFI UYANIYOR           (ERTEM EĞİLMEZ / TÜRKİYE)

 

Rıfat Ilgaz’ın ölümsüz eserinden. Senaryo Sadık Şendil’in. Serinin üçüncü filmi.

 

Gülmekten yerlere yatırır ama bazı küçük anlarda da gözünüzden birkaç damla yaş getirir.

 

Efsane kadrosuyla (artık Tarık Akan’sız) bu “ anlatılmaz / yaşanır “ komedi klasiğini 5 kereden az izleyen bizden değildir (!).

 

 

5. BEŞİNCİ MÜHÜR   (ZOLTAN FABRI / MACARİSTAN)

 

Beşinci Mühür, bir meyhanede başlayan sıradan bir sohbetin nasıl ağır bir vicdan sınavına dönüşebileceğini anlatır.

Film, seyirciye rahat koltukta otururken rahatsız edici sorular sormayı görev edinir: “İyi olmak mı, hayatta kalmak mı?”

Cevaplar kolay değildir, çünkü burada kahramanlık sloganla değil, bedelle ölçülür. Beşinci Mühür, kendi içine bakmaya cesareti olanları ödüllendiren sert ama dürüst bir tokattır.

 

 

6. SÜT KARDEŞLER (ERTEM EĞİLMEZ / TÜRKİYE)

 

 

Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın eserinin çayır çimen serbest bir uyarlaması film, dev kadrosu ile tipik bir Arzu film komedi klasiğidir.

 

Türk sinemasının komedi klasiklerinden olan filmin ezbere bilinen sahnelerini hatırladığımızda bile gülümseriz.